Naar de hoofdinhoud

Verantwoording

Veelgestelde vragen

Wat Walnoot is en hoe het zich tot GPT-NL verhoudt.

Model
Walnoot 8B Instruct 1.0
Evaluatieframework
EuroEval 17.6.0
Bijgewerkt
17 september 2026

10 basisvragen

Eerst de basis.

Wat is Walnoot 8B?

Walnoot 8B is een open-weight Nederlands taalmodel van WAINUT. Je downloadt het en draait het op je eigen hardware of in je eigen cloudomgeving. De gewichten, de evaluatielogs en de trainingsrecepten staan onder Apache 2.0. Het model is doorgetraind en gefinetuned bovenop Apertus, het open Europese basismodel dat de Swiss AI Initiative bij ETH Zürich en EPFL onder Apache 2.0 uitbracht.

Walnoot 8B is gemaakt voor het werk dat het grootste deel van het AI-gebruik in een organisatie uitmaakt: vragen beantwoorden bij een meegeleverd document, binnenkomende post indelen en routeren, gegevens uit een tekst halen en een standaardtekst opstellen. Begrijpend lezen, entiteitsherkenning en indelen staan met een gemeten cijfer in de gepubliceerde evaluatie. Routeren op de eigen documentsoorten van een organisatie is bedoeld gebruik en is niet apart gemeten. Een samenvatting die het model maakt, is een eerste opzet die je naleest. Voor het herschrijven naar eenvoudige taal raden wij het model af. Beide grenzen staan ook in de modelkaart.

Voor wie is Walnoot 8B gemaakt?

Voor Nederlandse organisaties waar terughoudendheid een verplichting is. De eerste groep is de overheid: ministeries, uitvoeringsorganisaties, provincies, gemeenten en publieke kennisinstellingen. De tweede is het gereguleerde bedrijfsleven, zoals verzekeraars, financiële instellingen, zorg en energie. De derde bestaat uit afgeschermde omgevingen, zoals defensie en kritieke infrastructuur. Wat die groepen delen is een gelaagd AI-beleid waarvan de gevoelige laag vandaag geen gereedschap heeft.

Waar is Walnoot 8B niet voor?

Walnoot 8B is gebouwd voor afgebakende taken. Voor opdrachten die veel algemene kennis, brede context of langdurig redeneren vragen, zijn grotere modellen geschikter. Dat zie je ook terug in de EuroEval-resultaten. We publiceren alle scores, dus ook de taken waarop Walnoot minder sterk presteert.

  • Open redeneerwerk en lange, complexe analyse
  • Creatief werk zonder kaders
  • Codegeneratie
  • Alles waar een fout direct grote gevolgen heeft zonder mens ertussen

Daar is een frontier-model het betere gereedschap. De meeste organisaties duwen hun hele werklast door de duurste en meest blootgestelde optie die er is, terwijl een groot deel van dat werk daar niets van nodig heeft.

Lees de modelkaart

Kan ik Walnoot 8B in mijn eigen omgeving draaien?

Ja, daarvoor is het gemaakt. De gewichten staan onder Apache 2.0 op Hugging Face. Je draait ze op je eigen hardware of in je eigen cloudomgeving, op de bodem die je zelf kiest. Er is geen verplichte aanroep naar een externe API en geen telemetrie, dus het werkt ook volledig losgekoppeld. Met een model achter een API kan dat niet. Doortrainen op je eigen data kan binnen je eigen omgeving, zonder dat die data eruit gaat. Wat je aan hardware nodig hebt en welke systeemprompt erbij hoort, staat op /proberen. Hoe snel het model loopt, hangt af van je kaart en je geheugen.

Wat kost dit?

Het model kost niets. De gewichten, de logs en de recepten staan onder Apache 2.0, permanent en inclusief commercieel gebruik, zonder registratie en zonder formulier. Je betaalt je eigen rekenkracht en er loopt geen meter per token. WAINUT verdient aan het werk eromheen: advies, training van medewerkers, implementatie en staffing van AI-talent. Hoe dat per stap werkt, staat op Aan de slag.

Blijft dit open?

Wat je van de 8B hebt gedownload, blijft van jou onder Apache 2.0, ook bij commercieel gebruik. Daarnaast geldt de gebruiksvoorwaarde van het basismodel, de Apertus LLM Acceptable Use Policy. Iedereen mag op Walnoot voortbouwen, ook een concurrent. Open is onze filosofie. Voor latere, grotere modellen kunnen andere commerciële voorwaarden gelden. Die scheiding maken we vanaf het begin duidelijk.

Wie moet wat regelen als wij Walnoot 8B inzetten?

Zelf hosten haalt één bezwaar weg. De beoordeling blijft staan: de DPIA, de grondslag, de nauwkeurigheidseis en de mens in de lus blijven bij de organisatie die het model inzet. Wij leveren het artefact waarop die beoordeling zich richt. Een goedkeuring hoort daar niet bij.

Wat is WAINUT?

WAINUT is het Nederlandse AI-bedrijf achter Walnoot, opgericht door twee mensen. Het maakt open bouwstenen die Nederlandse organisaties in hun eigen omgeving kunnen draaien. Walnoot 8B is het model en NL-GOV-MCP haalt de Nederlandse bronnen op waar het model op werkt. WAINUT bracht 50+ AI-projecten in productie en trainde 1000+ professionals op de werkvloer, bij Nederlandse overheden en gereguleerde bedrijven. Walnoot 8B is gebouwd op wat die organisaties nodig hebben en daarom op de maat van hun alledaagse werk. Het model is het gratis deel. Bepalen wat je met AI doet en het in productie krijgen is het werk.

Zitten er persoonsgegevens in de trainingsdata?

Dat kunnen wij niet uitsluiten. De trainingsdata is als geheel niet op persoonsgegevens gefilterd. Wel is een gevoelig deel verwijderd en is de data van de laatste trainingsstap achteraf nagekeken. Daarin kwamen geen burgerservicenummers of rekeningnummers voor. Die controle is grof en zegt niet dat de data schoon is. Het model kan gegevens voortbrengen die naar een persoon te herleiden zijn. Wie het inzet, is daarvoor zelf verwerkingsverantwoordelijke. Gebruik het model ook niet om persoonsgegevens uit documenten te verwijderen.

Is Walnoot 8B open source?

Wij noemen Walnoot 8B open-weight. De gewichten, het trainingsrecept, de evaluatie-instellingen en de ruwe meetlogs staan onder Apache 2.0, ook voor commercieel gebruik. De trainingsdata zelf publiceren wij niet. Open source zou daarom meer beloven dan er ligt. Wat er per onderdeel openligt, staat op /openheid.

De claim

Wat claimt Walnoot 8B?

Het oorspronkelijke doel is gehaald: GPT-NL op alle zes gepubliceerde benchmarks minimaal evenaren. Vijf keer erboven, op dbrd gelijk. WikiLingua-nl valt buiten de vergelijking, want daar wisselde de metriek. Walnoot 8B telt 8,05 miljard parameters tegen 26,03 miljard van GPT-NL.

Wanneer heet een verschil winst?

Winst heet pas winst als ons hele betrouwbaarheidsinterval boven hun cijfer ligt. Verlies pas als het er volledig onder ligt. Valt hun cijfer binnen ons interval, dan staat er gelijkspel. Dat geldt ook op een taak waar wij op punten voorstaan.

Waarop is er gemeten?

Wij maten onze kolom met EuroEval 17.6.0 op de test-split, in 10 iteraties en met bf16-gewichten. De GPT-NL-kolom is hun eigen publicatie van december 2025 op EuroEval 15.16.0, interim-scores van het basismodel, gepubliceerd als puntscores zonder interval bij de cijfers die wij overnemen. Er zit twee hoofdversies verschil in het evaluatieframework. Over versies heen is de datasetinhoud niet gegarandeerd identiek. Daarom vermelden we bij iedere vergelijking expliciet welke versie is gebruikt.

Waarom meten jullie GPT-NL niet zelf?

GPT-NL publiceert geen gewichten, dus niemand buiten het consortium kan dat model draaien. Wij hebben het daarom nooit zelf gemeten. Deze tabel zet ons gemeten cijfer naast hun gepubliceerde cijfer.

Bekijk het scorebordReken elke score zelf na

8 bezwaren

De bezwaren, met het antwoord erbij

Jullie verslaan alleen een lage lat.

GPT-NL was de meetlat die we vooraf voor onszelf hebben vastgelegd. Ons doel was helder: op de vergelijkbare taken minimaal even goed presteren. Die lat hebben we tijdens het bouwen niet verlegd als de resultaten tegenvielen. Op het scorebord laten we alle tien de taken zien, ook de vier waarvoor geen directe vergelijking met GPT-NL mogelijk is.

EuroEval is cherry-picking.

EuroEval is het framework dat GPT-NL zelf koos. De versie staat gepind op 17.6.0 en het commando is gepubliceerd. De volledige tabel staat online, inclusief de vier taken waar wij niets kunnen claimen. Op WikiLingua wisselde de metriek tussen beide metingen, dus die taak zetten wij nooit kop-aan-kop. Hem weglaten zou pas cherry-picking zijn.

Die trainingstijd is marketingrekenwerk.

De trainingsrun duurde minder dan een week. Binnen ongeveer een maand draaide het eerste model. Daarna schaafden we het nog bij. De release kwam bijna drie maanden na het eerste idee.

De 8B is gewoon een Apertus-finetune.

Walnoot 8B bouwt voort op Apertus, maar er is meer gebeurd dan alleen een finetune. Eerst is het basismodel verder getraind op miljarden tokens Nederlandse tekst. Daarna volgde een eigen Nederlandse instructielaag en een laatste trainingsstap waarin het model verder leerde van zijn eigen antwoorden die een beoordelingsstap had goedgekeurd. Die stappen zitten allemaal in het model dat je downloadt.

Een belangrijk verschil zit in de data en de keuzes die we daarin hebben gemaakt. We volgden de lijn van GPT-NL op soevereiniteit: de herkomst van bronnen is bekend, rechten zijn herleidbaar en de gebruikte data is controleerbaar. Dat bepaalde welke data we wel en niet gebruikten en heeft daarmee ook invloed op wat het model uiteindelijk kan.

We publiceren de herkomst van de Nederlandse data per bron, het trainingsrecept en de ruwe meetlogs, zodat je de route grotendeels kunt controleren.

WAINUT heeft geen model vanaf nul getraind. Een deel van de rekentijd daarvoor werd pas na de trainingsrun toegekend. Alles wat er was ging in de 8B. Dat is het model dat mensen draaien.

Een groter open model met een finetune erover is toch net zo goed?

Op ruwe prestaties heb je gelijk. Er zijn open-weight modellen die groter zijn dan Walnoot 8B en op brede kennis en lang redeneren meer aankunnen; dat staat hier ook, bij de eerlijke grenzen. Een finetune helpt daar bovenop, want het model gaat jouw taak beter doen op jouw materiaal.

Wat eronder ligt, raakt een finetune niet. Het is een dunne laag boven op een basismodel dat ordes van grootte meer heeft gezien en wat daarover is gepubliceerd verandert er niet door. Hoe ver je onder de motorkap kunt kijken, bepaalt dat basismodel.

Dat is wat een beoordelaar naloopt. Een DPIA of een inkooptoets gaat over de hele keten en jouw finetune is daarvan de bovenste laag. Kijk dus of er onder het tokenaantal van een model een bronnenlijst ligt die je kunt nalopen.

Bij Walnoot 8B loopt de keten door tot onderop. Onze eigen laag staat per bron op de herkomstpagina, met de grondslag erbij. Het basismodel is Apertus van de Swiss AI Initiative, met de documentatie daarvan bij hen. Wij bouwen zelf voort op een basismodel en daarom is de keuze van dat fundament het hele verhaal.

Waarom Walnoot 8B en niet een algemeen open model dat ook lokaal draait?

Algemene open-weight modellen zijn ook te downloaden en lokaal te draaien. Sommige zijn uitstekend en een aantal is flink groter dan Walnoot 8B. Lokaal draaien is een eigenschap van de hele categorie. Ons antwoord bestaat uit vier delen.

Jurisdictie is de reden dat de categorie bestaat. Als een goed open model uit een andere jurisdictie deze vraag afdeed, zou er geen Europees en Nederlands publiek geld naar Europese en Nederlandse modellen gaan. Waar een model vandaan komt en wie de voorwaarden ervan kan wijzigen zijn echte vragen voor een publieke organisatie. Daar komt bij of de keten aan een beoordelaar is uit te leggen. Die vragen blijven staan, ook als een algemeen model goed Nederlands spreekt.

Gebouwd en gemeten voor Nederlands werk, op de maat van dat werk. Walnoot 8B is ontwikkeld voor Nederlandse alledaagse taken en daarop geëvalueerd tegen een gepinde evaluatieversie. De volledige uitslagtabel staat erbij, ook waar die tegenvalt.

Een pakket dat een beoordelaar kan beoordelen. Je krijgt een benoemd checkpoint in volle precisie, gepubliceerde evaluatielogs met het commando om ze na te rekenen, herkomst per bron, een openheidsmatrix per artefact en een modelkaart. Bij een algemeen model zoekt de koper dat zelf bij elkaar, tegen een keten die hij zelf niet heeft gedocumenteerd en niet kan pinnen.

Een Nederlands implementatiepad erachter. Dat pad begint bij de beoordeling vooraf en loopt door naar het domeintunen binnen de eigen omgeving. Daarna komen de training op de werkvloer en de verankering via NL-GOV-MCP waar Nederlandse bronnen ertoe doen. Het model is het gratis deel.

Hoe verhoudt Walnoot zich tot andere open Nederlandse modellen?

Er zijn meer open Nederlandse modellen en dat is goed werk van collega's. Wat wij doen, is openbaar maken waarmee je ons kunt narekenen: de herkomst per bron, het recept, de ruwe meetlogs en alle tien de scores met hun foutmarge. De omvang is gekozen voor afgebakend werk. Scores van andere modellen zetten wij niet naast de onze, behalve de gepubliceerde cijfers van GPT-NL.

Waar is Walnoot 8B getraind?

De instructietraining, de nabewerking en de metingen van Walnoot 8B draaiden op een Europese supercomputer, MareNostrum5 in Barcelona, via EuroHPC. De capaciteit staat ook in Nederland, waar Snellius bij SURF in Amsterdam 352 H100's telt en het nationale consortium GPT-NL op 88 daarvan trainde. Die rekentijd loopt via een call van NWO, voor onderzoekers met een vaste of tenure-track-aanstelling bij een Nederlandse kennisinstelling. De call voor 2026 sluit besloten en naamloze vennootschappen uit en noemt daarbij zelf de regels over staatssteun. De Europese route staat wel open voor een bedrijf, want EuroHPC verleent toegang tot de AI Factories zonder de eis van een aanstelling bij een kennisinstelling. Talent en plannen zijn er in Nederland en de rekenkracht ook. De nationale toegang ertoe hangt aan een aanstelling bij een kennisinstelling en wie vanuit een bedrijf werkt heeft die niet. De Europese route bleek dat gat te dichten. Waar jij het model draait, bepaal je zelf.

Soevereiniteit

De soevereiniteitstest

Wat betekent soevereine AI?

In de hele AI-sector gaat het steeds vaker over digitale soevereiniteit. Voor een organisatie betekent het dat de gegevens binnen blijven en dat ze zelf bepaalt waar het model draait. Bij Walnoot 8B kun je vier dingen zelf controleren. Je houdt het artefact zelf, gedownload onder Apache 2.0 en van jou om te bewaren. Je kiest de jurisdictie waarin het draait, op eigen hardware of in je eigen cloudomgeving, op Europese bodem of volledig losgekoppeld. Niets hoeft je omgeving uit, want er is geen verplichte aanroep naar een externe API en wij zetten er geen telemetrie in. En het is gebouwd in Nederland, op een open Europees basismodel. Het gaat over dit model; over het land doen wij hier geen uitspraak. Waar jij het draait is een andere vraag dan waar het gebouwd is.

Mag je de gewichten downloaden en houden?

Gehaald

Ja. Apache 2.0, permanent, inclusief commercieel gebruik. Geen registratie, geen intrekbare licentie.

Weet je waarop het getraind is?

Gehaald

Ja, voor onze laag. Per bron gedocumenteerd, met de grondslag en de bewerkingen erbij. De laag daaronder is Apertus. Die documentatie is van de Swiss AI Initiative en staat bij hen.

Kun je de training en de evaluatie overdoen?

Gehaald

Ja, voor de evaluatie. De versie van het evaluatieframework staat gepind en het commando staat op de site. De training kun je met het recept nalopen, maar niet één op één overdoen, want de instructievoorbeelden en de nabewerkingsdata zijn niet openbaar.

Onder welk recht draaide de training?

Geen uitslag

Europees recht voor de instructietraining, de nabewerking en de metingen. Die draaiden op MareNostrum5 in Barcelona, de Europese publieke supercomputer, via EuroHPC. Waar jij het model draait, bepaal je daarna zelf.

Bekijk de soevereiniteitstest